Tarih :08.01.2017
Meslek Gelişim Kuramları

Meslek Gelişim Kuramları 1. Özellik – Faktör kuramı: Mesleki rehberlik alanında en eski bu görüş Parsons’a aittir. Bu görüşü Williamson, Paterson ve Daley tarafından geliştirmiştir. Bu görüşe göre, her bireyin kendine özgü özellikleri vardır. Bu özellikler güvenilir ölçme araçlarıyla tespit edilebilir. Her mesleğin kendine özgü özellikleri vardır. Bu özellikler de saptanabilir. Buna göre uygun meslek seçimi, bireyin profili ile mesleğin profilinin en iyi şekilde eşleştirilmesine bağlıdır. 2. Psikoanalitik kuramlar: Önemli temsilcisi Brill’dir. Psikoanalitik kuramcılar, meslek seçiminde, bilinç dışı gereksinimleri doyurma yolunda “yüceltilmiş” davranışlar olduğu görüşünden hareket ederler. Yani bilinçaltına (bilinçaltı bilinçdışındadır) bastırılmış duygu ve düşünceler (saldırganlık ve cinsellik) meslek seçimini etkiler. Birey bu duyguları (kendisinde oluşan psiko-fizik enerjiyi) doyurmak için toplumca kabul gören meslekleri seçerler. Brill’e göre iş/meslek seçimi tesadüfi değil; bilinç dışı dürtülerin yönlendirilmesidir. Meslek, kişiliğin bir yansımasıdır. Mesela; sadistik içtepileri bireyleri kasaplık, operatörlük (cerrah) gibi mesleklere yöneltir. 3. Ginzberg ve arkadaşlarının gelişim kuramı: Meslek seçiminin yalnızca belirli bir anda gerçekleşen bir olay değil, çocuktan ergenliğe, oradan da erken yetişkinliğe kadar uzanan dönemi kapsayan bir gelişim sürecidir. Bireyin meslek seçimi için gelişim sürecinin izlenmesi ve çeşitli aşamalarda ona yardım edilmesi gerekir. Bu kuramın üç temel unsuru şunlardır: Meslek seçimi bir süreçtir. Bu süreç, büyük ölçüde, geri dönülmezdir. Seçim süreci daima bir uzlaşmayı içerir. Mesleki dönemleri 3 dönemde incelemiştir. a) Fantezi (hayal) seçim dönemi (5-11): Çocuk ileride isteyebileceği mesleğin ne olacağını düşünür ve keyfi/hayali seçimler yapar. Modele veya özdeşime dayalı olarak da seçim yapabilir. b) Geçici (deneme) seçim dönemi (11-17): Deneme dönemidir. Ergenlikteki birey, hoşlandıkları mesleklere uygun seçimler yapar. 4 alt basamağı vardır: İlgi aşaması (11-12 yaş): İlgilerini keşfeder. Mesleki seçimlerin ilgiler doğrultusunda belirlendiği evredir. Denemeye dayalı seçimler yapılır. Kapasite (yetenek) aşaması (13-14 yaş): Bir meslek için kendi yeteneklerini ve o mesleğe uygunluklarını daha fazla dikkate alırlar. Değer aşaması (15-16 yaş): Kendi değerleri nelerdir, yaşamdan neler bekliyorlar? Bu gibi sorular meslek seçimini yönlendirir. Geçiş aşaması (17 yaş): Genç, mesleğe hazırlanma süresi ve kazanç durumu gibi çalışma hayatının gerçekleri ile ilgilenir. Bu dönemde seçimler geçici ve deneyseldir. İş veya ileri eğitim düşünülür. c) Gerçekçi dönem (17-23): Gerçekçi seçimlerin yapıldığı dönemdir. Bireyin bu dönemde kararları kesinleşir ve seçimini yapar. 3 alt basamağı vardır. Keşfetme (18 yaş): Genç, eğitim sonrası iş olanakları hakkında bilgi toplar, araştırır ve değerlendirme yapar. Billurlaşma (19-21 yaş): Tüm içsel ve dışsal faktörleri değerlendirip seçenekleri içerisinden belli bir mesleki amaca bağlanmadır. Belirleme (21-22 yaş): Karar kesinleşir ve buna bağlı özel planlar yapılır. 4. Super’in benlik kuramı (kavramsal model): Super’e göre meslek seçimi, belli bir gelişim süreci içinde oluşan benlik tasarımının mesleğe yansıması ve ifadesidir. Super’e göre benlik tasarımı bir kimsenin kendini nasıl gördüğüdür. Benlik, meslek seçimini etkiler; çünkü aslında meslek seçimi, bireyin kendi hakkındaki tasarımını oldukça açık bir biçimde ifade etmeyi istediği bir yaşam noktasıdır. Yani birey, meslek tercihini ifade ederken “ben şu ya da bu biçimde bir insanım” demektedir. Super, Mesleki gelişim sürecini 5 evreye ayırır: a) Büyüme (0-14 yaş): Mesleki benlik kavramı özdeşleşme gibi süreçlerle oluşur. Bu dönemin başında fantezi (hayali) ihtiyaçlar önemli olmakla beraber, giderek ilgiler ve yetenekler daha da önemli olmaya başlar. Hayal (4-10 yaş), İlgi (11-12 yaş), Yetenek (13-14 yaş) basamağı olmak üzere 3 alt basamağa ayrılır. b) Araştırma (keşfetme) (15-24 yaş): Birey bu evrede kendi özelliklerini, başkalarının mesleki rollerini ve iş dünyasını keşfetmektedir. Bu evre, kendini tanıma, rol denemeleri, meslek incelemeleri ve sınama gibi etkinliklerin sürdürüldüğü bir dönemdir. Deneme (14-17 yaş), Geçiş (18-21 yaş), sınama ve izleme (22-24 yaş) basamağı olmak üzere 3 alt basamağa ayrılır. c) Yerleşme (25-44 yaş): Artık denemeler azalmıştır, işe bağlanma artar. Bir uzlaşma sağlamaya ve işinde yerleşmeye başlar. Sosyal yaşamını işine göre düzenler. Meslekte çıkabilecek en üst seviyeye ulaşır. d) Koruma (45-64 yaş): Birey artık olgunlaşmıştır ve bu aşamada kendinden beklenen, artık yeni bir temel oluşturmaktan çok, var olan benlik kavramını başarılı bir şekilde korumaktır. Bireyin meslek hayatında geldiği noktayı koruması aşamasıdır. e) Çöküş (65 ve sonrası): Bu evrede fiziksel ve zihinsel süreçlerin yavaşlaması ve enerjinin azalması nedeniyle çalışma etkinlikleri değişime uğrar. Birey daha az yük alabilir, çalışma alışkanlıklarını azalan kapasitesine göre ayarlamaya çalışır. Yarı zamanlı ve hafif işler, hobiler, tam zamanlı işin yerini alır. 5. Holland’ın kişilik kuramı: Meslek seçimi; kişiliğin iş dünyasında ifade bulan bir yansımasıdır. İnsanların, tanımladığı 6 kişilik tipinden birine sahip olduğunu ve ona uygun mesleklerden birini seçtiğini savunur. Holland’a göre iş dünyasındaki çeşitli meslekler, içerdikleri etkinlikler bakımından 6 tür mesleki çevre oluşturmaktadırlar. Bunların her biri için altı tür kişilik örüntüsü betimlenmektedir. 6 kişilik tipi şunlardır: Gerçekçi Tip: Hayvanlarla, nesnelerle, makinelerle uğraşmayı sever. Kas-motor faaliyeti gerektiren işlerle uğraşır. Örnek: Tamirci, mühendis, pilot, veteriner. Araştırıcı Tip: Zihinsel etkinliklere ağırlık verir. Sistemli ve bilimsel çalışmalarla uğraşır. Örnek: Biyolog, sosyolog, doktor, matematikçi, astronot. Sanatçı Tip: Heyecanlı, coşkulu, yaratıcı ve hayalcidir. Örnek: Yazar, ressam, aktör, mimar Sosyal Tip: İnsanlarla iletişimi güçlüdür. Yardımsever, işbirliğine yatkın, içtendir ve naziktir. Örnek: Öğretmen, halkla ilişkiler uzmanı, psikolog, doktor, sağlık personeli. Girişimci Tip: Kendine güvenir, atılgandır, ikna kabiliyeti yüksektir, organizecidir ve maceracıdır. Örnek: Satıcı, avukat, yönetici, politikacı, sigortacı. Geleneksel Tip: Dikkatlidir, titizdir, itaatkârdır, kurallara bağlıdır, esnek değildir ve kayıt tutma, hesaplama gibi etkinliklerle uğraşır. Örnek: Banka veznedarı, kütüphaneci, postacı, sekreter, kitapçı. 6. Roe’nun ihtiyaç kuramı: Roe’ya göre; meslekler, psikolojik ihtiyaçları karşılamak üzere seçilirler. Bireyin, çocukluk döneminde, evde ihtiyaçlarını karşılama derecesi ve yöntemleri onun ileride meslek seçiminde belirleyici rol oynayan iç uyarıcıları oluşturur. Roe kuramını, Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisine dayandırmıştır. Roe’ye göre, daha çok hayatın ilk yıllarında yaşanan doyum veya hayal kırıklıkları meslek alanındaki yönelişleri belirlemektedir. Bireyin ihtiyaçlarını doyurma yolları onun, yetenek, ilgi ve tutumlarından hangilerini geliştireceğini belirler. Hiç doyurulmayan ya da çok az doyurulan ihtiyaçlar birer güdü haline gelir. Bu durumda, aile ortamında sevgiye doymamış olan kişi, ya insanlardan uzaklaşıp nesnelerle uğraşmayı ya da sevgi ihtiyacını doyuracak araçlar olarak insanlarla uğraşmayı tercih edeceklerdir. Meslek seçimi bireyin geçirmiş olduğu yaşantılarla ilgilidir. Mesela; çocukluğunda sosyal ortamdan uzak kalmış bir çocuk, onu telafi edebilmek amacıyla sosyal meslekleri (öğretmen, psikolog) seçebilmekteyken; aynı zamanda buna zıt olarak insandışı-sosyal olmayan meslekleri de (madde ve makinalarla ilgili meslekleri: mühendislik gibi) seçebilmektedir. Meslekleri “insanlarla” ve “insan olmayanla” ilgili meslekler olarak ikiye ayıran Roe, bireylerin bu alanlardan birine yönelişinin gerisinde, çocukluk yaşantılarından kaynaklanan sevgi ihtiyacının bulunduğu görüşündedir. Ana-babaların çocuklarına karşı tutumları, çocukların mesleki seçimlerinin asıl belirleyicisidir. Anne-baba çocuğa karşı soğuk ve reddedici tutum sergilerlerse, çocuk ileride insanlarla çalışmaktan ve işbirliği yapmaktan hoşlanmaz ve kaçınır. Anne-baba sıcak ve kabul edici davranırlarsa, çocuklar ileride diğer insanlarla çalışmaktan hoşlanırlar. Roe’ya göre üç türlü anne-baba tutumu vardır. a) Çocuğa aşırı koruyucu davranma: İki türlü görülür. İlki olan aşırı koruyuculukta, çocuklar bağımlı (ipotekli) kişilik geliştirirler. Başkalarının kendileri hakkındaki görüşlerine çok önem verirler. Kendi mesleğini kendisi seçmez, tek başına çalışacak meslekleri seçmezler. İkincisi olan aşırı istekçi ailelerde, sürekli üstün başarı ve mükemmellik bekler. Statüye, prestije çok önem verirler. b) Çocuğa soğuk davranma (reddedici): İki türlü görülür. İlki olan red etmede duygusal bir soğukluk vardır. Aile çocuğun temel fizyolojik ihtiyaçlarını karşılar; ama sevgi, ilgi, kabul gibi psikolojik ihtiyaçlarını karşılamaz. İkincisi olan ihmal etmede bilinçli veya bilinçdışı bir kasıt yoktur, sadece ihmalkârlıktan çocuğun ihtiyaçları aksatılır. c) Çocuğu kabul etme: İki türlü görülür. Birincisi, çocuğun ihtiyaçlarını karşılayan ve yeterince vakit ayırmadıkları için çocuğu serbest bırakan anne-baba tutumudur. İkincisi, çocuğun hem temel fizyolojik ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılayan, onun doğal gelişimine ve bağımsızlığını kazanmasına bilinçli olarak izin veren ve destekleyen anne-baba tutumudur.



Süper KPSS Notlarını alanların yorumları
Yorumlar
Kargo elime ulaştı. Kavram haritalarını çok beğendim. Her ünitenin bir sayfada odası bütün olarak görmemizi sağlıyor . Tam olarak ihtiyacımı karşılayacağını düşünüyorum. Emeğinize sağlık.
Ceren
29.05.2019
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Sipariş verdim. Umarım yorunlardaki kadar verimli bir kaynaktır. Tarihten ne kadar calissam da çabuk unutuyorum. Bu kaynak son çarem . :)
Ceren
27.05.2019
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Sipariş verdim. Umarım yorunlardaki kadar verimli bir kaynaktır. Tarihten ne kadar calissam da çabuk unutuyorum. Bu kaynak son çarem . :)
Ceren
27.05.2019
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Merhabalar hocam. Kitabı simdi inceledimde hocam. Kitap gercekten güzel. Benim gözümde vatandaslik bayagi zor ve karısık görünüyordu. Kitaba baktigimda aslinda o kadarda karisik olmadigini gordum hepsi bir duzen icerisinde. Tarih ve cografyada ayni sekilde. Hocam egitim kitabida bir harika. Egitim bilimleri setine dunya kadar parayi verene kadar keske bu kitabi daha once gorup alsaymisim. Hele hocam kitabin arkasindaki en son sayfaya bayıldım.😊 Tukcede dil Bilgisini hic sevmem ama insallah Turkce kitabı sayesinde Dil bilgisine karsi on yargilarimda azalma olmadi desem yalan olur. Az ve oz olmasi gereken bilgiler var. Asırı bilgilerle bogulmamıs kitap benim cok hosuma gitti. Kitabı alacak arkadaslara tavsiyem dusünmeden alabilirler bence. Elinize emeginize saglik hocam. Iyi ki bu kitabi almisim. Keske daha once görüpte alsaymısım. Tesekkur ediyorum sizlere.
24.05.2019
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Notlar az önce elime geçti.Gerçekten çok güzel.Kısa zamanda konu bitirilip test çözmeye çok zaman ayırılabilir.Ayrıca dikkat çekici ve özet olması planlı çalışmayada yardımcı olacaktır.Emeği geçenlere teşekkür ederim.
sevda s.
15.05.2019
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Elime ulaştı çok beğendim güzel hazırlanmış emek verilmiş teşekkür ederim emeğinize sağlık :)
İnci
13.05.2019
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Kitaplarım elime ulaştı mükemmel birşey hiç ders çalışma isteği yokken bir istektir başladım herkese tavsiye ediyorum kesinlikle zor ders çalışan birisi olarak heyecanlandım. Başlamak için konular net ve anlaşılır ve üstelik tam bilgi de sunuluyor özet gibi değil bu imkanı verenlerin eline emeğine sağlık :)
08.05.2019
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Beklentimin çok çok üstünde geldi.Notlar inanılmaz güzel ve pratik. Emeği geçen herkese teşekkür ederim. Allah razı olsun :))
08.05.2019
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Bugün sipariş ettim umarım gönlümce olur 🤗
Merve
05.05.2019
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Emeğinize yüreğinize sağlik, müthiş Notlar hazırlamışsınız, Allah razı olsun çok beğendim.netlerim arttı. asla asla pisman olmayacaksınız. Saygılarımla
Ö.akbar
13.04.2019
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Sonuçlar 1-10 (of 100)
Sayfa:1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10« Önceki · Sonraki »

 

Etiketler: KPSS Rehberlik - Sözlük- 12992